Jak wymienić termostatu w kaloryferze – poradnik krok po kroku

Kiedy kaloryfer w salonie albo sypialni nie grzeje tak, jak powinien, a rachunki za ogrzewanie i tak nie maleją, pojawia się nieprzyjemna myśl: ile to będzie kosztować i czy koniecznie musisz wzywać hydraulika? Okazuje się, że w ogromnej większości domów jednorodzinnych i mieszkań z pionową instalacją centralnego ogrzewania winowajcą jest termostat, a dokładniej zużyta głowica termostatyczna, którą wymienisz samodzielnie w niecałą godzinę, używając narzędzi, jakie pewnie masz już w szufladzie.

• Przygotowanie narzędzi i części do wymiany
• Zamknięcie zaworu i spuszczenie wody
• Demontaż starego termostatu
• Montaż nowego termostatu w kaloryferze
• Wymiana termostatu w kaloryferze Pytania i odpowiedzi

Przygotowanie narzędzi i części do wymiany

Zanim cokolwiek odkręcisz, sprawdź, czy masz pod ręką odpowiednie narzędzia. Brak jednego elementu na tym etapie to najczęstsza przyczyna nerwowego szukania klucza w połowie roboty i ostatecznie rezygnacji z samodzielnej naprawy. Potrzebujesz zestawu kluczy płaskich od rozmiaru 10 do 24 mm ponieważ średnice nakrętek łączących głowicę z zaworem wahają się między producentami i modelami. Obecność klucza nastawnego typu szwedzkiego znacząco uprości życie, gdy natrafisz na nakrętkę w nietypowym rozmiarze, co przy starych instalacjach z polskich osiedli z lat 90. zdarza się nagminnie.

Prócz kluczy przydadzą się: miska lub wiadro na wodę, stare ręczniki frotte, które nie żałujesz, oraz para gumowych rękawiczek nie ze względu na ryzyko poparzenia, lecz dlatego, że mokry zawór potrafi wyrwać się z dłoni w najmniej oczekiwanym momencie. Woda w rurach c.o. nie jest gorąca na tyle, żeby parzyć, ale za to ciągle pozostaje pod ciśnieniem, więc chwila nieuwagi przy odkręcaniu skończy się zalaniem podłogi.

Teraz najważniejsze: jaka głowica ci właściwie potrzebna? W europejskich instalacjach spotykasz dwa dominujące standardy połączenia. Pierwszy, stosowany powszechnie w Polsce w budynkach wznoszonych od lat 80. do początku lat 2000., to gwint M30×1,5 występuje praktycznie we wszystkich głowicach marki Heimeier, Oventrop, Herz czy Comap. Drugi standard, stosowany w starszych zaworach Danfoss serii RA i RAV, wymaga albo specjalnego klipsa mocującego, albo nakrętki z gniazdem sześciokątnym. Jeśli nie masz pewności, jaki standard panuje w twoim kaloryferze, najrozsądniej będzie zdjąć starą głowicę i pójść z nią do sklepu sprzedawcy w hurtowniach hydraulicznych bez problemu odczytują typ z samego wyglądu.

Zobacz wymiana głowicy termostatycznej w grzejniku cena

Zamknięcie zaworu i spuszczenie wody

Cała operacja wymiany zaczyna się od odcięcia dopływu wody do konkretnego grzejnika. Na rurze zasilającej i powrotnej tuż przy ścianie znajdziesz dwa zawory jeden bliżej kaloryfera, drugi dalej w stronę pionu. Oba obracasz zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aż opór gwałtownie wzrośnie, co oznacza, że grzybek zaworu zamknął przerwę w przepływie. Niektóre zawory majątermostatyczną głowicę zamontowaną bezpośrednio na zaworze regulacyjnym, więc gdy ją zdjąć, sam zawór zostaje na miejscu to zupełnie normalne.

Zamknięcie zaworów nie oznacza jednak, że instalacja jest pusta. Woda zalega w sekcji grzejnej kaloryfera pod ciśnieniem resztkowym, które potrafi być zaskakująco wysokie, szczególnie w budynkach z grawitacyjnym obiegiem c.o. Dlatego kluczowym krokiem jest odkręcenie termostatycznej głowicy do pozycji maksymalnej otwiera to drobny zawór kompensacyjny wewnątrz i pozwala powietrzu zassaać się do środka, wyrównując ciśnienie. Wtedy dopiero bezpiecznie odłączysz rurę od kaloryfera, nie ryzykując nagłego trysku wody pod ciśnieniem. Technik, który pomija ten krok, prawdopodobnie ma za sobą kilka nieprzyjemnych przygód z zalaniem.

Zachowaj proporcję: zamknij zawór zasilający, potem zawór powrotny, odkręć głowicę termostatyczną, odczekaj trzydzieści sekund, a dopiero wtedy poluzuj nakrętkę łączącą. Ta kolejność wynika z zasady działania zaworów kątowych w układzie ciśnieniowym najpierw izolujesz obie strony, potem dekompresujesz sekcję, którą będziesz odłączać. Pominięcie dekompresji to główna przyczyna zalania pomieszczenia podczas samodzielnej wymiany termostatu w kaloryferze w blokach z pionową instalacją.

Polecamy ile kosztuje wymiana termostatu w samochodzie

Demontaż starego termostatu

Zdejmowanie starej głowicy różni się w zależności od generacji zaworu. W zaworach z nakrętką mocującą a takie dominują w nowoczesnych instalacjach wystarczy chwycić głowicę i przekręcić ją w lewo, czyli przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, aż do momentu, gdy poluzuje się z gniazda. Gwint M30×1,5 ma kąt natarcia około 60 stopni, więc nie musisz forsować trzy, góra cztery pełne obroty wystarczą, żeby głowica zwolniła się z gniazda.

Starsze rozwiązania, szczególnie w zaworach Danfoss z lat 90., wykorzystują blaszany klips mocujący wygięty drucik w kształcie spłaszczonego U, który wskakuje w rowek na korpusie zaworu i blokuje głowicę przed odkręceniem. W tym przypadku wciskasz klips płaskim śrubokrętem i jednocześnie obracasz głowicę w lewo. Klips ma tendencję do korodowania i łamania się przy nadmiernej sile, dlatego jeśli po pięciu sekundach nie ustępuje, spryskaj połączenie preparatem WD-40 i odczekaj dwie minuty przed powtórną próbą.

Po zdjęciu głowicy sprawdź stan uszczelki O-ring osadzony w gnieździe zaworu. Wymiana tego pierścienia nie jest obowiązkowa, ale w instalacjach starszych niż dziesięć lat stanowi rozsądniejsze posunięcie guma naturalna traci elastyczność w kontakcie z glikolem stosowanym jako czynnik nośny ciepła w sieciach centralnego ogrzewania, co objawia się mikroskopijnymi przeciekami niewidocznymi gołym okiem, lecz sumującymi się w ciągu sezonu grzewczego do kilkunastu litrów strat wody. Nowy O-ring kosztuje grosze, a jego wymiana eliminuje ryzyko konieczności powtarzania całej operacji za rok.

Sprawdź wymiana termostatu koszt robocizny

Montaż nowego termostatu w kaloryferze

Zakładanie nowej głowicy zaczyna się od oczyszczenia gniazda zaworu resztki starego smaru, kamienia kotłowego i ewentualnych zanieczyszczeń usuniesz szczotką drucianą albo nawet zwykłą szczoteczką do zębów, jeśli masz taką pod ręką i nie przeszkadza ci jej dalsze przeznaczenie. Czyste gniazdo gwintowane to podstawa szczelności każde zadraśnięcie na powierzchni gwintu może doprowadzić do nieszczelności już po pierwszym uruchomieniu instalacji.

Nakładanie nowej głowicy na zawór przebiega w odwrotnej kolejności niż demontaż: wkręcasz ją zgodnie z ruchem wskazówek zegara, dokręcając do oporu nakrętką dociskową lub zatrzaśnięciem klipsa, zależnie od wersji zaworu.Gwint M30×1,5 w nowoczesnych głowicach jest samouszczelniający specjalnie ukształtowany stożek wkładki uszczelniającej dociska się do korpusu zaworu pod wpływem siły dokręcania, tworząc połączenie metal-metal, które nie wymaga dodatkowych uszczelniaczy w postaci taśmy PTFE ani pasty. O ile więc nie masz do czynienia ze starszym modelem wymagającym ręcznego uszczelnienia, możesz spokojnie zamontować głowicę bez żadnych dodatkowych preparatów.

Po zamontowaniu głowicy termostatycznej odkręć zawory z powrotem, obracając je przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, i wróć do normalnej pozycji roboczej. Otwórz zawór odpowietrzający na kaloryferze ma postać małej śrubki z boku korpusu żeby wypuścić nadmiar powietrza zgromadzonego podczas spuszczania wody. Kiedy zamiast wody z odpowietrzaka zaczniesz słyszeć ciche świstanie powietrza uchodzącego, zamykasz odpowietrznik i uruchamiasz pompę obiegową w instalcji. Przez pierwsze dziesięć minut obserwuj nowo zamontowaną głowicę pod kątem ewentualnych przecieków mikroskopijny cieknięcie na gwincie jest łatwe do zlokalizowania na tym etapie, a trudne do usunięcia po uruchomieniu całego pionu.

Ustaw nową głowicę termostatyczną na drugim stopniu oznaczenia skali zazwyczaj oznaczonego symbolem ★ lub poziomą kreską co odpowiada temperaturze w pomieszczeniu rzędu 20-22°C przy standardowej wydajności cieplnej kaloryfera. Mechanizm działa na zasadzie wypełnionej woskiem ampuły, która pod wpływem temperatury powietrza w pokoju rozszerza się i przesuwa trzpień regulacyjny, zmniejszając otwór przepływowego zaworu kiedy więc rano wietrzysz sypialnię przez dziesięć minut, ampuła kurczy się błyskawicznie, a głowica automatycznie zamyka dopływ gorącej wody do grzejnika, oszczędzając energię, zanim jeszcze zdążysz zamknąć okno.

Wskazówka na start: Przez pierwszy tydzień po wymianie obserwuj, jak kaloryfer reaguje na zmiany temperatury w ciągu doby jeśli pomieszczenie nagrzewa się zbyt wolno, przesuń ustawienie o jeden stopień wyżej; jeśli z kolei kaloryfer włącza się i wyłącza zbyt często, obniż nieco próg. Głowica termostatyczna klasy energetycznej A zgodna z rozporządzeniem UE 813/2013 potrafi obniżyć zużycie energii nawet o 25% w porównaniu z manualnym pokrętłem, co w skali sezonu grzewczego oznacza różnicę rzędu kilkuset złotych przy obecnych cenach nośników energii.

Wymiana termostatu w kaloryferze Pytania i odpowiedzi